2007 Yılı Kazı ve Araştırma Sonuçları
|
Aksaray ili sınırları içinde yer alan Güvercinkayası (Çatalsu-Gülağaç) Orta Kalkolitik Çağ’a (M.Ö. 5200-4750) tarihlenmektedir. Melendiz Su yatağı doğu kıyısında, tek başına yükselen aynı adlı kaya kütlesi üzerinde konuçlanan bu ören yerinde, BAP Birimi tarafından desteklenerek gerçekleştirilen kazılar 12. yılını geride bırakmıştır. Uluslararası bir ekiple yürütülen çalışmalarda, tarihöncesi arkelojisinin güncel yöntemleri uygulanmaktadır.
İç kale yapıları ve çevresinde yoğunlaştırılan 2007 kazısı, iki önemli noktada, önemi yadsınamaz verilere götürmüştür. Bunlardan ilki, kentleşmeyle başa baş giden savunma, bir başka söylemle askeri sistemlerin nasıl geliştiği hakkındaki somut bulgulardır. Güvercinkayası yerleşmesinin, aşağı ve yukarı yerleşme biçiminde iki üniteye bölünmesinin, köy içi sosyal sınıflar arası ayrışmanın itici gücünün, iç kale kavramı çevresinde odaklandığını düşündürmektedir. Kale duvarı arkasına sıralanmış konutların buluntu topluluklarının aşağı yerleşme konutlarının buluntu topluluklarıyla karşılaştırılması, bu itici gücün sosyal sınıfları nasıl ayrıştırdığı hakkında da ipuçları verecektir. İç kalenin yarı dairesel kulesiyle çift duvar bedenli doğu kanadı, tümüyla açığa çıkarılmıştır. Doğu kanadı önünde yer alan, tarımsal ürünlerin depolandığı çifte siloysa, ikinci bir savunma hattı gibi, dıştan kalın bir duvarla kuşaklanmıştır. İç kale bedeninin bu çalışma döneminde kerpiç yapı altında açığa çıkarılan batı uzantısı, yer yer 2 m genişliğe erişmektedir. Birden fazla yenileme evresi bulunduğu sanılan duvarın yapımında çok iri taşlar kullanılmıştır. Doğu kesiminde olduğu gibi, hafif içbükey ilerleyen bu duvara, kuzey-güney yönünde çok kalın bir duvar eklenmiştir. Yaklaşık 1.5 m yüksekliğe erişen her iki duvar, alta doğru devam etmektedir. Savunma hattı boyunca gözlemlenen en ilginç bulgulardan biri de iç kaledeki ağır yangına ait döküntülerin, kömürleşmiş dal ve saz parçaları niteliğinde duvar yüzlerinde ve önündeki moloz dolgu içinde izlenebilmesidir. İkinci önemli noktaysa, kazının ilk yıllarında ancak bir iki parçayla temsil edilen bakır buluntuların giderek yoğunlaşmasıdır. İlk yılların buluntuları bilim ekibi üyelerimizden Doç Dr Ünsal Yalçın (Bochum Bergbaumuseum, Almanya) tarafından incelenmiş ve bunların doğal bakırdan üretildiği anlaşılmıştır. Gerekli analizler henüz gerçekleştirilemediğinden 2007 kazıları buluntularının da doğal bakırdan mı, yoksa ergitilmiş bakırdan mı üretildikleri bilinememektedir. Örneklerin ergitilmiş bakırdan yapıldıklarının belirlenmesi halinde, bu buluntular refraktif metalurjinin emekleme evresindeki gelişmeler bağlamında da yol gösterici olabilecektir. Güvercinkayası Kazısı’nın ana hedefleri arasında “Aksaray, Nevşehir, Niğde İlleri 1993-2001 Yüzey Araştırmaları” verilerini de katarak, çok katmanlı bir yerleşme ve çevre modelleme projesini hayata geçirmek bulunmaktaydı. TÜBİTAK’ a 2007 Eylül’ünde yapılan iki yıllık,”Orta Anadolu Tarihöncesi Yerleşmeleri ve Kültürel Çevre” başlıklı poje önerisi (SOBAG Proje No.: 107K489) kabul edilmiştir. Bu sayede, TÜBİTAK desteğiyle, 2008 yılından başlamak üzere, uzun yıllardır eksikliği duyulan proje de, yurt içinden ve yurt dışından uzmanların katılımıyla hayata geçirilebilecektir. |
2007 Yılı Çalışmalarından Kareler Yukarı Yerleşme savunma sisteminin doğu kanadı başlangıcı  6H Genel Görünümü ve 7-8H Savunma duvarı |